goudse stolpersteine
Godlof
hun namen worden gered
keren terug in de stad
waar zij woonden
de weggevoerden
in de straat waar hun huis staat
in de stoep waar hun voetstap ligt
zal hun leven
en
na de wegvoering
hun niet-meer-leven
leesbaar zijn
leesbaar voor ieder
die daar even stil zal staan
stil zal zijn
in de namen keren zij weer
inez meter
Stolpersteine in Gouda
Op donderdagmorgen 28 april 2011 zijn door de Duitse kunstenaar Gunter Demnig in het kader van zijn Europese project Stolpersteine op vier plaatsen in het centrum van Gouda gedenkstenen ingemetseld. De in totaal zeven stenen werden gelegd vóór de huizen van in de Tweede Wereldoorlog weggevoerde en vermoorde Goudse Joden.
Gunter Demnig, Lange Tiendeweg 54
Foto: Marian Wierenga
De kunstenaar wil in heel Europa de herinnering aan de slachtoffers van het nazi-bewind levend houden door gedenkstenen te plaatsen in het trottoir voor hun laatste, zelfgekozen woning. Op elk van de steentjes (ter grootte van 10 bij 10 cm) is een messing plaat aangebracht met daarop een naam, geboorte- en sterfdatum en de plek waar hij of zij om het leven werd gebracht. Demnigs motivatie: "Een mens is pas vergeten, wanneer zijn naam vergeten is."
Demnig noemt de gedenktekens Stolpersteine - letterlijk: struikelstenen - omdat men er als het ware met het hoofd en met het hart over struikelt, en men zich moet buigen om de tekst te kunnen lezen. In Europa plaatste hij vanaf 1997 al meer dan 26.000 stenen, Nederland telt nu 25 gemeenten waar Stolpersteine zijn gelegd.
Het initiatief voor het plaatsen van Stolpersteine in Gouda werd genomen door mevrouw Soesja Citroen, de internationaal bekende Goudse jazz-zangeres. "Met de steentjes kun je de geschiedenis visueel maken en vroegere stadgenoten weer een plek en naam geven", aldus mevrouw Citroen. Samen met de heren D. Pagrach, voorzitter van de Stichting Gouds Metaheerhuis, en H. Slooter, medewerker van het Verzetsmuseum Zuid-Holland, deed zij bij de gemeente een aanvraag tot plaatsing en subsidiëring van het eerste aantal stenen in 2011. Op deze aanvraag werd positief gereageerd.
In september 2010 sprak Gouwestad TV met Soesja Citroen. Waarom is ze dit project gestart? Kijkt u naar het programma Studio Gouda in Uitzending Gemist.
Interview Gouwestad TV met Soesja Citroen, 2010
Stichting Gouds Metaheerhuis
Om het Goudse initiatief meer rechtszekerheid te bieden, is het project eind 2010 voor een periode van voorlopig twee jaar ondergebracht binnen de Stichting Gouds Metaheerhuis.
Overigens blijven de financiën gescheiden en zullen algemene giften voor de stichting en de bijdragen van de Vrienden van het Metaheerhuis alleen bestemd blijven voor het beheer en de activiteiten met betrekking tot het Metaheerhuis.
Giften
Dankzij de financiële en welwillende steun van de gemeente Gouda en Cyclus N.V. konden in 2011 in Gouda de eerste zeven stolpersteine worden geplaatst. Voor de jaren daarna is de voortgang van het project geheel afhankelijk van particuliere bijdragen.
Begin februari 2012 was reeds geld bijeengebracht voor ruim vijftig nieuwe steentjes. Naar verwachting zal Gunter Demnig ze eind augustus van dat jaar in Gouda komen plaatsen.
De stichting heeft goede hoop dat uiteindelijk binnen tien jaar voor alle - nu 327 - bij naam bekende Goudse Joden een gedenksteentje zal zijn geplaatst.
Giften zijn welkom op bankrekeningnummer 5898378 t.n.v. Stichting Gouds Metaheerhuis-Stolpersteine. Een gedenksteen kost € 120,-; elke gift is een substantiële bijdrage aan het project!
Informatie
Voor meer informatie: mail naar stolpersteinegouda@gmail.com.
Plaatsing 28 april 2011
Onderstaande foto's zijn, tenzij anders vermeld, gemaakt door Jeannette Pagrach.
De plaatsing begon voor het woonhuis op de Krugerlaan 105, waar de echtgenoten Susanna Leefsma-Mogendorff en Samuel Joseph Leefsma ieder met een steentje werden herdacht. Een echtpaar van begin 60 met vijf kinderen, van wie er twee de oorlog hebben overleefd.
Gunter Demnig, Krugerlaan 105
Krugerlaan 105
Krugerlaan 105
Krugerlaan 105
Daarna werd voor het voormalige huis- en praktijkadres van de huisarts dr. Arnold Beek op de Lange Tiendeweg 54 een steentje geplaatst voor de 9-jarige dochter Edith Roseij Beek. Ze werd door een Nederlandse NSB'er opgepakt en op transport gesteld. In het Verzetsmuseum Zuid-Holland is de foto en het popje van dit 9-jarige meisje nog te zien.
Lange Tiendeweg 54
Lange Tiendeweg 54
Gunter Demnig, Lange Tiendeweg 54
Foto: Marian Wierenga
Lange Tiendeweg 54
Gunter Demnig plaatste in de Wilhelminastraat vóór huisnummer 60 (nu nummer 62) drie steentjes voor de leden van het gezin Frenk-Cats. Dit zijn Simon Frenk, Rachel Frenk-Cats, resp. 50 en 38 jaar, en hun 17-jarige dochter Heintje Frenk.
Wilhelminastraat 60 (nu 62)
Gunter Demnig, Wilhelminastraat 60 (nu 62)
Wilhelminastraat 60 (nu 62)
Wilhelminastraat 60 (nu 62)
Tenslotte plaatste Demnig in de stoep vóór Kleiweg 67 een gedenksteentje voor de 47-jarige huisvader Nathan Jacob Cats. Hier op de hoek van de Kleiweg en de Kleiwegstraat waar nu Bakker Bart gevestigd is, woonde hij met zijn gezin boven zijn elektriciteitswinkel.
Wethouder mevrouw Daphne Bergman, Kleiweg 67
Kleiweg 67
Kleiweg 67
